Back

ⓘ Brein




Brein
                                     

ⓘ Brein

Die brein in gewerwelde diere vorm die middelpunt van die senuweestelsel. Dit bestaan ook uit n groot aantal senuweeselle en ander selle wat n ondersteunende rol speel. Die brein koördineer, beheer en reguleer verskillende funksies en liggaamsprosesse van n organisme.

Daar word ook n aantal hormone in die brein vervaardig. Die mens se brein word as uniek beskou. Dit stel die mens in staat tot gevorderde probleemoplossing benewens verbeelding-, taal- en spraakvermoens. Wetenskaplike studie van die brein word neurowetenskap of neurobiologie genoem.

Die inwendige organe van ons liggaam word deur beenstrukture beskerm, en daarom is dit heeltemal natuurlik dat die brein en die rugmurg, die fynste en gevoeligste van alle organe, in die stewige kas wat deur die skedel en die massiewe ruggraat gevorm word, geplaas is. Die grootharsings maak die grootste deel van die brein uit. Dit is n baie sagte, ovaalvormige orgaan. Die gemiddelde massa van n man se brein is sowat 1.2 kg en die van n vrou 1.1 kg omtrent 1 /50 van die totale massa van die liggaam.

                                     

1. Die grootharsings en die kleinharsings

Dit is die ware brein; die buitenste deel bestaan uit n grys stof wat skors genoem word, en die binneste deel uit n wit stof. Die skors bestaan in hoofsaak uit die selliggame en die wit stof uit die dendriete en aksone. Die hele brein is oortrek met voue van verskillende diepte. Hulle word splete genoem. Die diep splete verdeel die brein in verskillende dele, die sogenaamde lobbe.

                                     

2. Regterhelfte van die brein

Op die deursnee hiernaas kan ons sien hoe ingewikkeld die onderste deel van die brein is vanwee die verskillende strukture wat daar aangetref word. Hulle is: Die hersenbalk corpus callosum, n konvekse, wit struktuur, wat die twee helftes van die brein aan hul onderpunte met mekaar verbind. Die serebrale kamers, holtes wat met mekaar in verbinding is. Die oogsenukruising, die plek waar die regterkantse gesigsenuwee kruis.

Die hersenaanhangsel, ʼn baie belangrike klier. Sy produkte word in die bloed gestort en het n belangrike uitwerking op die ontwikkeling van die hele liggaam. Die kleinharsings, n orgaan van sowat 7-10 cm lank, 6 cm breed en 5 cm dik. Die kleinharsings bestaan uit twee helftes en n klein, sentrale deel wat as die wurmpie vermis bekend staan. Die kleinharsings is veral verantwoordelik vir die liggaamsbalans.

                                     

3. Funksies

Die brein beheer liggaamstemperatuur, hartritme en asemhaling. Dit is die ontvanger van sensoriese inligting omtrent die liggaam en buitewêreld via die sig-, gehoor-, reuk-, smaak- en tassintuie. Dit beheer en kommunikeer verskillende spierspannings of liggaamsbewegings wanneer n mens of dier swem, loop, stil staan, sit of kommunikeer. Dit stel n mens in staat om te dink, te droom en te redeneer en om emosies te ervaar.

                                     

4. Bou

Die brein bestaan uit drie hoofonderdele wat self ook verder onderverdeel kan word:

  • Neokortex = nuwe kors
  • Amygdala = amandelkern
  • Laterale ventrikels
  • Basale ganglia
  • Die voorste brein of prosencephalon
  • Hippokampus
  • Telencephalon
  • Epithalamus
  • Derde ventrikel
  • Diencephalon
  • Hypothalamus
  • Thalamus
  • Tegmentum
  • Die middelbrein of Mesencephalon
  • Tectum = dak
  • Serebrale brug
  • Metencephalon
  • Die agterbrein of Rhombencephalon
  • Pons
  • Cerebellum = kleinbrein
  • Vierde ventrikel
  • Vierde ventrikel
  • Myelencephalon
  • Medulla oblongata = verlengde murg
                                     

5. Algemene feite

Die brein word meestal in die kop, bo-aan die werwelkolom, van die dier aangetref waar die meeste van die sintuie gelee is waarmee die dier kontak met die buitewêreld maak. Dit wil voorkom asof die Brontosaurus twee stelle breine gehad het, waarvan die een aan die onderkant van die werwelkolom gelee was. Die doel daarvan was waarskynlik om die vertragings van die seine deur die neklangse seinoordrag van hierdie groot dier te verminder.

Die menslike brein neem n volume van ongeveer 1.6 liter in beslag en het n gewig van tussen 1 en 1.5 kilogram.

Die brein is van die bloed in die liggaam geskei om te verseker dat vreemde stowwe nie in die verkeerde konsentrasies in die brein beland en skade aanrig nie. Hierdie bloed-brein skerm maak dit moeilik om medisyne te ontwikkel wat tot die brein kan deurdring.

Alhoewel die brein geheel en al uit senuweeselle bestaan bevat hulle geen pynreseptors nie. Sommige breinoperasies vind plaas terwyl die pasient by sy volle bewussyn is sonder dat die persoon enige pyn ervaar. Daar word wel plaaslike verdowing toegepas om die skedeldak te kan verwyder maar die brein word self nie verdoof nie. Gewasse op die brein word dan ook meestal eers opgemerk wanneer daar n verlies in liggaamsfunksies plaasvind en nie deurdat die pasient die druk van die gewas op die harsingsweefsel voel nie.

Die brein kan ook nie alle stowwe wat tipies in die liggaam as brandstof dien gebruik nie. Slegs glukose dien normaalweg as brandstof vir die brein. Die menslike brein bestaan uit die grootbrein, die kleinbrein of die cerebellum en die harsingstam.



                                     

6. Geslagsverskille

By mense is daar n klein verskil tussen die breine van mans en vroue. Tydens die sestiger en sewentigerjare is bevind dat die hipothalamus klein verskille tussen die geslagte toon. Daar is verskille in die grootte van die cellichamen, in die sinapse self asook ten opsigte van die aantal sinapse teenwoordig. Hierdie ontdekking het daartoe gelei dat meer studies gedoen is om die verskille tussen mans en vroue se breine te verstaan. Dit blyk dat mans se breine gemiddeld 10% groter is as dié van vroue. Vroue het egter op sekere plekke in die brein meer senuweeselle as mans.

Daar word gespekuleer dat die verskille waarskynlik in die oertyd ontstaan het met mans wat moes jag en vroue wat hoofsaaklik kinders versorg het. Daar bestaan ook spekulasie dat mans n beter gevoel vir rigting het as vroue en met minder woorde kan kommunikeer vanwee die vroeere vereistes waaraan jagters moes voldoen m.a.w. daar nie gesellig geklets kan word tydens die jag nie, terwyl dieselfde geld vir vroue se organisasievermoens.



                                     

7. Lys van breinsiektes

  • Breinkneusing
  • Alzheimer se siekte
  • Neurofibromatose
  • BSE en Creutzfeldt-Jakob siekte
  • Breinbloeding
  • Hersenabces
  • ALS = Amiotrofe Laterale Sklerose
  • Wernicke sindroom
  • Huntington se siekte
  • Parkinson se siekte
  • Skisofrenie
  • Breinverlamming
  • Sinestesie
  • Epilepsie
  • CVA
  • Depressie
  • Breinontsteking
  • Anencefalie
  • Persoonlikheidsafwykings
  • Veelvuldige sklerose
  • Breinvliesontsteking
  • Disleksie
  • Herseninfarct
  • Harsingsskudding
  • Korsakov sindroom
  • Migraine
  • Breingewasse
  • Gilles de la Tourette-sindroom
  • Outisme
  • Afasie
                                     
  • funksie van n deel van die brein Hierdie verlies is n gevolg van óf n verlies van bloedsomloop perfusie na n deel van die brein iskemie genoem of
  • na ape lyk, maar nie ware ape is nie. Hulle het n kleiner, eenvoudiger brein met n lang snoet en die reukorgaan is skerper as die van ware ape. Ape
  • die senuweestelsel van bilateraal simmetriese diere dit bestaan uit die brein en rugmurg. Dit word so genoem omdat dit inligting integreer wat dit van
  • n vorm van beskermende kleding wat gedra word om die kop en menslike brein teen beserings te beskerm. Helm geboorte die membraan van die vrugwatersak
  • die sentrale en die perifere senuweestelsel. Eersgenoemde bestaan uit die brein en rugmurg en laasgenoemde hoofsaaklik uit senuwees, kabelagtige bondels
  • die brein vernou en verdik. Omdat brein die bloed nodig het, ontstaan n netwerk van kapillêre bloedvaatjies om die vernoude bloedvate. As die brein geskandeer
  • menslike of enige dierlike liggaam wat inligting uit die ligomgewing aan die brein oordra. Lig word op die netvlies ook retina genoem gefokus deur die lens
  • wat verskeie belangrike rolle in die brein en liggaam speel. Dit is n organiese chemiese stof wat in die brein en niere gesintetiseer word. Dopamien
  • lewende organismes te onderhou. Van die organe in die menslike liggaam is: Brein Hart Lewer Longe Maag Mond Niere Neus Oog Oor Pankreas Skelet Skildklier
  • Die onderbewussyn of onbewuste is die prosesse in die brein wat outomaties gebeur en nie beskikbaar is vir introspeksie nie. Dit sluit in denkprosesse
  • die ontwikkeling van aansienlik groter breine verwesentlik het. n Groter brein vereis die verbruik van groot hoeveelhede energie en voedingstowwe. Daarteenoor

Users also searched:

...